SPARK-onderzoek: transgender autistische tieners lopen duidelijk hoger risico op depressie

Onderzoekers verbonden aan onder meer Columbia University hebben binnen het Amerikaanse SPARK-cohort — een lopende onderzoeksdatabase naar autisme, die in de gebruikte dataversie van juni 2022 117.203 deelnemers met een autismediagnose telde — specifiek gekeken naar de geestelijke gezondheid van autistische tieners die transgender of genderdivers zijn (bron). De uitkomst is een signaal dat deze specifieke groep extra aandacht verdient.

Wat de onderzoekers deden

Het team selecteerde uit het SPARK-cohort 9.027 autistische adolescenten van 13 tot 17 jaar. Van hen merkten de onderzoekers 36 jongeren (0,4 procent) aan als transgender of genderdivers: bij hen kwam het door de ouders opgegeven gender niet overeen met het opgegeven geboortegeslacht. Alle gegevens over deze tieners, ook de diagnoses, zijn door ouders ingevuld. Dat is een klein aantal in absolute zin; volgens de onderzoekers had nog geen eerdere studie onderzocht in hoeverre een transgender of genderdiverse identiteit bij autistische adolescenten specifieke psychische diagnoses voorspelt. De onderzoekers vergeleken de aanwezigheid van depressie en zes andere diagnoses (angst, dwangstoornis, ticstoornis, ADHD, bipolaire stoornis en psychotische stoornis) tussen deze 36 jongeren en de rest van de autistische deelnemers, en corrigeerden daarna voor bekende risicofactoren voor depressie, waaronder leeftijd, geslacht bij geboorte, angst, slaapproblemen en depressie of angst in de familie.

Een duidelijk verhoogd risico op depressie

Van de 36 transgender of genderdiverse tieners hadden er 19 (53 procent) een depressiediagnose, tegen 19 procent van de overige autistische tieners. Na correctie voor de andere factoren bleef transgender of genderdiverse identiteit een statistisch significante voorspeller van depressie, met een odds ratio van 4,01 (95%-betrouwbaarheidsinterval 1,87–8,67). Van alle onderzochte psychische diagnoses was depressie de enige die na correctie voor meervoudig testen overeind bleef; het verband met angst was na die correctie niet meer significant en bij de andere diagnoses was er geen significant verband. De onderzoekers noemen het gevonden effect minstens zo sterk als dat van depressie in de familie (odds ratio 2,77).

Eerder onderzoek naar inwaarts gerichte problematiek

De onderzoekers plaatsen hun uitkomst naast eerdere studies, waarin transgender en genderdiverse autistische tieners meer zogeheten internaliserende klachten hadden — klachten van depressie en angst — dan zowel niet-transgender autistische leeftijdsgenoten als transgender jongeren zonder autisme. In de SPARK-analyse zelf gold het verband alleen voor depressie: een hoger aantal angstdiagnoses, dat de onderzoekers hadden verwacht, vonden zij na correctie niet.

Wat dit betekent voor de praktijk

De onderzoekers noemen zelf de beperkingen: de groep van 36 jongeren is relatief klein, alle gegevens komen van ouders, genderdysforie is niet gemeten en de studie zegt niets over oorzaak en gevolg. Het gaat om diagnoses die ooit in het leven zijn gesteld, dus de depressie kan aan de genderidentiteit zijn voorafgegaan of erop zijn gevolgd. Als mogelijke verklaring noemen zij stigma, afwijzing en discriminatie, en daarnaast genderdysforie zelf; onderzocht hebben zij dat niet. Zij willen vervolgonderzoek waarin jongeren zelf hun genderidentiteit opgeven en waarin het verloop in de tijd wordt gevolgd. Hun boodschap aan behandelaars die met autistische jongeren werken: let bij transgender en genderdiverse autistische jongeren op tekenen van depressie, zodat die herkend en behandeld wordt. Voor de praktijk betekent dat volgens ons dat depressieve klachten bij deze jongeren actief nagevraagd moeten worden, als onderdeel van zorgvuldige, brede diagnostiek.