Autisme en genderdysforie: wat een overzicht van twaalf studies zegt over camouflage

Een systematisch overzicht van twaalf onderzoeken, in juni 2026 gepubliceerd in het tijdschrift Actas Españolas de Psiquiatría, concludeert dat autistische kenmerken bij volwassenen vaak samengaan met kenmerken van genderdysforie (bron). Camouflagegedrag, ook wel masking genoemd, komt in het overzicht aan bod, maar in één van de twaalf studies. De auteurs presenteren het niet als verklaring voor het verband: zij noemen camouflage als een van de factoren die de uitkomsten kunnen vertekenen.

Wat de twaalf studies laten zien

De onderzoekers, Sara Zekri, Esperanza Navarro-Pardo en Francisco Alcantud-Marín van de Universitat de València, zochten naar studies die sinds 2013 zijn verschenen en beperkten zich tot volwassenen zonder verstandelijke beperking. Vier van de twaalf studies gingen over genderdysforie, vier over genderidentiteit en vier over beide. Bijna alle studies die het verband met genderdysforie onderzochten, vonden dat meer autistische kenmerken samengaan met meer kenmerken van genderdysforie. Eén studie wees de andere kant op: mensen die voor genderdysforie waren verwezen, hadden daar evenveel autistische kenmerken als de algemene bevolking. Een andere studie rapporteerde dat bij vrouwen met autisme 'tomboy'-gedrag en biseksualiteit oververtegenwoordigd waren, en dat eigenschappen die met mannelijkheid worden geassocieerd bij mensen met autisme minder uitgesproken waren dan in de controlegroep, ongeacht het geslacht.

De auteurs zijn duidelijk over de beperkingen. De steekproeven zijn meestal klein en niet aselect getrokken, de gegevens komen grotendeels uit zelfrapportage en maar drie studies gebruikten klinisch geverifieerde informatie. De steekproeven zijn volgens hen niet representatief en de resultaten mogen niet worden gegeneraliseerd. De analyses zijn beschrijvend, kwalitatief of hooguit correlationeel; een oorzakelijk verband toont het overzicht dus niet aan. De methodologische kwaliteit van de meeste studies beoordelen de auteurs wel als matig tot hoog.

Camouflage: één studie, geen verklaring

Camouflage is gedrag waarmee iemand autistische kenmerken in sociale situaties maskeert om 'niet-autistisch' over te komen. De studie in het overzicht die dit onderzocht, van McQuaid, Lee en Wallace uit 2022, ging over 502 autistische volwassenen van 18 tot 49 jaar (bron). Vrouwen rapporteerden meer camouflage dan mannen. Genderdiverse volwassenen rapporteerden meer camouflage dan cisgender volwassenen op één van de drie onderdelen van de vragenlijst, het onderdeel compensatie. Ook wie pas als volwassene de diagnose autisme kreeg, rapporteerde meer camouflage.

Het overzicht leidt daaruit af dat sommige aspecten van camouflage van belang kunnen zijn voor het snijvlak van neurodiversiteit en genderdiversiteit. Dat camouflage gendertwijfel veroorzaakt of verklaart, staat er niet. De auteurs noemen camouflage, naast sociale druk en verschillen in cognitieve stijl, als mogelijke verstorende variabele die de generaliseerbaarheid van de bevindingen beperkt.

Wat dit betekent voor de praktijk

Het overzicht gaat over volwassenen. Voor de praktijk schrijven de auteurs dat clinici die met mensen met autisme werken zich bewust moeten zijn van genderdiversiteit in deze groep en hun beoordeling en behandeling daarop moeten afstemmen. Een juiste diagnose vraagt volgens hen dat symptomen van autisme en van genderdysforie van elkaar worden onderscheiden en dat rekening wordt gehouden met bijkomende psychiatrische stoornissen, zodat behoeften niet verkeerd worden toegeschreven of onderschat. Zij vinden dat er toegepast onderzoek, consensus onder deskundigen en klinische richtlijnen over het samengaan van autisme en genderdysforie nodig zijn. Voor vervolgonderzoek vragen zij om grotere steekproeven met een evenwichtige verdeling naar gender en culturele achtergrond, en om longitudinale studies.