Waarom camouflagegedrag bij autisme vaak samengaat met vragen over gender

Een nieuw gepubliceerd overzicht van twaalf afzonderlijke onderzoeken bevestigt een patroon dat in de kliniek al langer opvalt: mensen met autisme rapporteren vaker dan gemiddeld vragen over hun genderidentiteit. Het overzicht voegt weinig nieuwe cijfers toe aan wat al bekend was, maar het legt wel een verklaring op tafel die in het publieke debat nauwelijks aan bod komt: camouflagegedrag, beter bekend als masking.

Een terugkerend patroon in twaalf studies

De onderzoekers brachten bevindingen uit twaalf losse studies samen en zagen in bijna alle gevallen dezelfde uitkomst: onder deelnemers met autisme was meer genderdiversiteit te zien dan in de algemene bevolking. Vooral bij vrouwen met autisme viel op dat zij vaker camouflagegedrag rapporteerden — het bewust of onbewust onderdrukken van autistische kenmerken om aan sociale verwachtingen te voldoen — en dat zij zich vaker minder aangetrokken voelden tot traditioneel vrouwelijke rollen. Ook kwam bij deze groep relatief vaak biseksualiteit voor. De auteurs van het overzicht benadrukken zelf dat het onderzoeksveld nog klein en versnipperd is: twaalf studies met uiteenlopende methodes en steekproeven is geen basis voor harde conclusies, wel voor een signaal dat verdere uitwerking verdient.

Camouflage als verklaring, niet als bijzaak

Het overzicht wijst erop dat mensen met autisme zich mogelijk minder vanzelfsprekend voegen naar traditionele genderrollen, omdat sociale conventies bij hen minder automatisch worden overgenomen. Dat op zichzelf is geen nieuw inzicht. Interessanter is de suggestie dat camouflagegedrag een rol kan spelen in hoe gendertwijfel wordt ervaren en verwoord: wie jarenlang een sociale rol heeft gespeeld om erbij te horen, kan onzekerheid over de eigen identiteit op meer terreinen ervaren dan alleen gender — en die onzekerheid kan zich uiten als gendervragen zonder dat masking als onderliggende factor wordt herkend. Voor een deel van de deelnemers gaat het dus mogelijk niet om een op zichzelf staande genderidentiteitsvraag, maar om een breder patroon van maskeren dat zich toevallig op dit terrein manifesteert. Dat onderscheid is klinisch relevant, maar wordt in veel hulpverlening niet standaard uitgevraagd.

Wat dit betekent voor de praktijk

Voor clinici en ouders is de praktische consequentie dat gendertwijfel bij een autistische jongere niet automatisch los gezien mag worden van diens autisme. Het overzicht pleit niet tegen het serieus nemen van genderklachten, maar tegen het overslaan van een stap: eerst goed uitzoeken of wat zich aandient als genderidentiteitsvraag niet deels voortkomt uit camouflage, rigide denken over sociale rollen, of moeite met het uiten van gevoelens in het algemeen. Een zorgvuldige differentiaaldiagnose kost tijd, maar voorkomt dat een autismekenmerk ten onrechte wordt gelezen als bewijs van een vaststaande genderidentiteit. De onderzoekers zelf zijn voorzichtig in hun conclusies en roepen op tot groter, langlopend onderzoek — een oproep die te midden van de haast waarmee gendertrajecten soms worden ingezet, alle aandacht verdient.