Onderzoek & cijfers

Grote Amerikaanse studie naar autisme en genderdysforie: vakcommentaar plaatst kanttekeningen

Een Amerikaanse studie onder ruim 750.000 jongeren bevestigt de samenhang tussen autisme en genderdysforie en vindt bij jongeren met beide diagnoses vaker depressie, angst en suïcidaliteit. Een begeleidend vakcommentaar noemt de studie waardevol, maar wijst op de grenzen van dossierdata en op het ontbreken van longitudinaal onderzoek.

Sanders, Saade & Mortillaro; commentaar: Thomas & Cooper
·
Gepubliceerd 4 oktober 2026
Illustratie bij: Grote Amerikaanse studie naar autisme en genderdysforie: vakcommentaar plaatst kanttekeningen

Een nieuwe Amerikaanse studie, gepubliceerd in het vakblad Child and Adolescent Mental Health, onderzocht de elektronische patiëntendossiers van meer dan 750.000 jongeren binnen een groot, civiel zorgsysteem — dus niet beperkt tot academische centra of militaire zorgsystemen, waar eerder onderzoek vooral vandaan kwam. Onderzoekers Mark Sanders, Ziad Saade en Gino Mortillaro bevestigen daarin de al langer bekende samenhang tussen autismespectrumstoornis (ASS) en genderdysforie: jongeren met een ASS-diagnose kregen vaker ook een diagnose genderdysforie dan jongeren zonder ASS. Bij wie beide diagnoses had, kwamen depressie, angst en suïcidaliteit bovendien vaker voor.

Wat de studie claimt

Het sterke punt van deze studie is de schaal: waar eerder onderzoek volgens de auteurs vooral uit academische medische centra en het militaire zorgstelsel kwam, putten Sanders en collega's uit een niet-academische, civiele zorgpopulatie. Het gaat om dwarsdoorsnede-onderzoek binnen één zorgsysteem. Volgens de samenvatting bevestigt de studie de positieve samenhang tussen ASS en genderdysforie en komen depressie, angst en suïcidaliteit vaker voor bij jongeren met beide diagnoses. De auteurs concluderen dat dit het belang onderstreept van brede beoordeling van zowel gender als ontwikkeling. Over ander onderzoek naar deze samenhang gaat het artikel over de Zweedse SKDS-studie.

De kanttekeningen: Thomas en Cooper over wat de cijfers niet laten zien

Diezelfde editie van het tijdschrift bevat een commentaar van onderzoekers Kai Thomas en Kate Cooper, dat direct op de studie van Sanders e.a. reageert. Zij noemen de studie een waardevolle bijdrage en plaatsen er kanttekeningen bij. De eerste: de studie steunt op formele diagnoses die in elektronische patiëntendossiers zijn vastgelegd. Thomas en Cooper wijzen erop dat veel jongeren drempels ervaren bij het krijgen van een tijdige en juiste diagnose autisme of genderdysforie, door systemische ongelijkheid, een gebrek aan gespecialiseerde zorg of stigma. Uit de data is niet op te maken hoe de diagnoses tot stand kwamen, en de nauwkeurigheid hangt waarschijnlijk af van het specialisme van de behandelaar. Daardoor geeft de studie de prevalentie van de gerapporteerde aandoeningen mogelijk niet nauwkeurig weer.

Een opvallend cijfer vinden de auteurs in de studie zelf: de depressieprevalentie was bij autistische en niet-autistische jongeren vergelijkbaar (2 procent). Dat noemen zij verrassend, omdat de meeste prevalentiestudies vinden dat autistische jongeren vaker een depressie hebben. Volgens Thomas en Cooper is het mogelijk dat depressie in deze populatie te weinig is gediagnosticeerd of geregistreerd, bijvoorbeeld wanneer een angststoornis de hoofddiagnose was. Ook wijzen zij op de kleine groep jongeren met beide diagnoses (59 jongeren), waardoor de uitkomsten over die groep met voorzichtigheid moeten worden gelezen.

Verder constateren zij dat de studie eetstoornissen en ADHD buiten beschouwing laat, terwijl beide volgens eerder onderzoek samen voorkomen met zowel autisme als genderdysforie; meenemen daarvan had een vollediger beeld gegeven. Over het verschil in depressie schrijven zij dat het een werkelijk verschil kan zijn, waarbij de combinatie van autisme en genderdysforie het risico op psychische problemen verhoogt, en/of het gevolg van andere diagnostische processen bij jongeren met genderdysforie. Om conclusies over de richting van het verband te kunnen trekken is volgens hen longitudinaal onderzoek nodig. Dat is ook van belang om mogelijke cohorteffecten te duiden: het bewustzijn van genderdysforie is het afgelopen decennium toegenomen, samen met het aantal diagnoses.

Tot slot pleiten de auteurs voor nauwkeuriger meten in toekomstig onderzoek: genderidentiteit en bij geboorte geregistreerd geslacht zouden apart vastgelegd en van elkaar onderscheiden moeten worden. Het door elkaar halen van gender en geslacht geeft volgens hen een vertekend beeld van de genderdiversiteit in de onderzochte groep en doet geen recht aan non-binaire en genderfluïde jongeren.

Waarom dit meer is dan een methodologisch voetnoot

Op genderautisme.nl staat een eerdere analyse over waarom voorzichtigheid met de cijfers over autisme en gender geboden is. Het commentaar van Thomas en Cooper laat zien waar de grenzen van deze studie liggen: geregistreerde diagnoses zijn niet hetzelfde als de werkelijke prevalentie, en een dwarsdoorsnede zegt niets over de richting van een verband. Zie ook de cijfers over autisme in genderklinieken elders op deze site.

Over autisme en genderzorg is ook te lezen op transgenderidentiteit.nl. Zolang de diagnoses in dossiers de werkelijke prevalentie mogelijk niet nauwkeurig weergeven en longitudinaal bewijs ontbreekt, is terughoudendheid bij het trekken van causale conclusies niet behoudend maar gewoon zorgvuldig.

Bronnen

Sanders M., Saade Z. & Mortillaro G., "Short Research Article: Autism spectrum disorder and gender dysphoria among adolescents in a large, integrated health system", Child and Adolescent Mental Health, februari 2026. Zie PubMed (PMID 41102019).

Thomas K. & Cooper K., "Commentary: Interpreting diagnostic data on autism and gender dysphoria: clinical and research implications — a commentary on Sanders et al. (2025)", Child and Adolescent Mental Health, 16 december 2025 (DOI 10.1111/camh.70056). Volledige tekst via PubMed Central (PMC12832209).

Bram Kortekaas

Bram Kortekaas

Redactie

Sanders, Saade & Mortillaro; commentaar: Thomas & Cooper

Onafhankelijke redactie die peer-reviewed onderzoek, systematische reviews en officiële rapporten toegankelijk samenvat. Informatief, geen medisch advies. Laatst bijgewerkt op 4 oktober 2026.

Meer over ons →

Veelgestelde vragen

Korte antwoorden op de vragen die het vaakst terugkomen.

Meer over Onderzoek & cijfers

Nieuwe cohortstudie: autistische meisjes beginnen minder vaak aan puberteitsremmers of hormonen, bij meer psychische problematiek

Onderzoek & cijfers

Nieuwe cohortstudie: autistische meisjes beginnen minder vaak aan puberteitsremmers of hormonen, bij meer psychische problematiek

Een Israëlische cohortstudie onder 786 jongeren van een nationale verwijskliniek voor genderzorg vindt dat autistische meisjes significant minder vaak aan puberteitsremmers of hormonen beginnen dan hun niet-autistische leeftijdgenoten, terwijl autistische jongeren vaker kampen met angst, ADHD en medicatiegebruik. De onderzoekers noemen dit een ongelijkheid en pleiten voor (vertaald) 'autisme-geïnformeerde' protocollen — maar is meer toegang wel de juiste conclusie?

28 september 2026Lees artikel →
Canadese genderkliniek-studie over autisme krijgt methodologische kritiek in vakblad

Onderzoek & cijfers

Canadese genderkliniek-studie over autisme krijgt methodologische kritiek in vakblad

Een dossieronderzoek bij de grootste publiek gefinancierde genderkliniek voor volwassenen van Canada vond meer genderdysforie-diagnoses en meer psychische diagnoses bij volwassenen met een autismediagnose. Drie Canadese onderzoekers vragen in een ingezonden brief om een voorzichtige lezing van die uitkomsten; de auteurs houden vast aan hun hoofdconclusies.

24 september 2026Lees artikel →
Nieuwe review: autisme oververtegenwoordigd bij genderdysforie én bij transgenderklinieken

Onderzoek & cijfers

Nieuwe review: autisme oververtegenwoordigd bij genderdysforie én bij transgenderklinieken

Een Poolse literatuurreview (2026) bevestigt dat autisme vaker voorkomt bij mensen met genderdysforie én bij bezoekers van genderklinieken, en pleit voor training van behandelaars. De review noemt zelf verhoogde risico's op angst, depressie en zelfbeschadiging, maar verbindt daaraan vooral de conclusie dat de autonomie van patiënten gerespecteerd moet worden en dat zij mee moeten beslissen over hun behandeling — niet dat er eerst zorgvuldiger gekeken moet worden.

21 september 2026Lees artikel →